1905   Kerkgebouw Gereformeerde Kerk Spijk   2005

 

Enkele gegevens.

 

  1. In september 1901 benoemde de kerkenraad van de Gereformeerde Kerk in Spijk (de zgn. A kerk) een bouwcommissie voor een nieuw kerkgebouw. Het oude gebouw werd te klein voor de groeiende gemeente! Ook verkeerde het in ‘bouwvallige staat’.
  2. Het oude gebouw was een tot kerk verbouwd woonhuis en stond op de plek waar nu Pro Rege staat.
  3. In 1903 besloot men eerst op het nieuw aangekochte terrein een pastorie te bouwen. Ds. Andree deed op 14 augustus 1904 intrede en werd de eerste bewoner.
  4. Architect Y. van der Veen uit Groningen kreeg de opdracht voor het kerkgebouw. Aannemer Dertien uit Losdorp nam de bouw ervan aan voor Fl. 14.960,--. Op 21 april werd de eerste steen gelegd door ds. Andree. Rechts van de voordeur, gezien richting de kerk vindt men een steen in de gevel, waarop ingegrift staat: eerste steen gelegd 21 april 1905. Een wel zeer eenvoudige en onopvallende eerste steen.
  5. Y. van der Veen werkte samen met de bekende architect Tjeerd Kuipers die verschillende kerken heeft gebouwd. Van der Veen heeft zelfstandig de Gereformeerde Kerken in Spijk en in Zuidwolde (1908) gebouwd.
  6. Op 30 november 1905 werd de kerk in gebruik genomen. Ds. Andree preekte hierbij over 1 Koningen 8: 20, 21. Hij wees de gemeente erop ‘dat zij dit gebouw erkennen moest als een gave Gods, welke er gekomen was in de weg der geloofsgehoorzaamheid, geschonken als middel ter geloofsversterking en hier staat als prikkel tot geloofsuitoefening’. Een preek in drie punten dus, zoals het toen hoorde.
  7. Opvallend is de asymmetrisch geplaatste toren. Dit ziet men ook bij de kerken van Tjeerd Kuipers, bijv. de Zuiderkerk in Groningen (niet meer in gebruik als kerk; in de kerkruimte zijn woningen gebouwd), de afgebroken Westerkerk in Groningen en de Gereformeerde Kerk in Wildervank.
  8. Kijk ook eens naar glas-in-lood ramen. Met name die boven de kansel en boven de grote gaanderijen met teksten uit het evangelie naar Johannes.
  9. De kansel is versierd met aan de Jugendstil verwante motieven en staat in een schelpvormige nis. Deze motieven vindt men ook terug op de banken. Men vindt dergelijke motieven ook in het werk van de vermaarde architect H.P. Berlage, door wie Kuipers beïnvloed is.
  10. Het gebruik van pleisterwerk voor decoraties aan de gevel is in de traditie van laat-negentiende-eeuwse kerkenbouw, maar hier heel sober gehouden.
  11. De kansel is een zogenoemde platform- of podiumpreekstoel. Deze vormt het visuele middelpunt van de kerkdienst. En hij geeft de voorganger meer bewegingsvrijheid dan de kansels in het oude Hervormde Kerken, die het traditionele kuipmodel hebben.
  12. In 1916 zijn er twee gaanderijen bijgebouwd. De vereniging met de B kerk in 1911 maakte uitbreiding noodzakelijk.
  13. Ook in 1916 is er op de gaanderij tegenover de kansel een orgel geplaatst door de firma Doornbos uit Groningen. Vanaf het begin waren er klachten over dit orgel. In 1932/33 vernieuwde de Fa. M. Spiering het orgel. Sinds een aantal jaren is het orgel buiten gebruik. In 2000 is er een elektronisch orgel aangeschaft.
  14. In de negentiger jaren is het dak van de kerk geheel vernieuwd. Ook is de kerk van binnen opnieuw geschilderd.
  15. In 2004 is er een nieuwe voordeur geplaatst, gemaakt door de heer E.Blokzijl.
  16. In honderd jaar zijn er in deze kerk ruim 10.000 kerkdiensten gehouden!
Ds. A. Linde, Spijk, juni 2005